فصل ۱: مقدمه

بیماری‌های مقعدی، به‌خصوص بواسیر و شقاق مقعدی، از شایع‌ترین مشکلات گوارشی در سراسر جهان هستند. تقریباً ۵۰٪ افراد در طول زندگی خود حداقل یک بار به این مشکلات مبتلا می‌شوند.

کتاب حاضر، مرجعی علمی و عملی است که راهکارهای غیرجراحی، دارویی، گیاهی و طب سنتی را در قالب یک راهنمای جامع ارائه می‌دهد، با استناد به مقالات علمی معتبر و مطالعات بین‌المللی.

اهداف کتاب

• ارائه دانش علمی و تجربی درباره بواسیر و شقاق
• معرفی روش‌های غیرجراحی و مراقبت‌های خانگی
• مرور گیاهان دارویی و روش‌های سنتی مؤثر
• راهنمایی کاربردی برای پیشگیری و کنترل علائم
• مقایسه میان درمان‌های سنتی و مدرن

فصل ۲: آشنایی با بواسیر و شقاق

۲.۱ تعریف علمی

بواسیر (هموروئید): تورم یا التهاب رگ‌های وریدی در ناحیه مقعد و پایین رکتوم که می‌تواند درد، خونریزی و خارش ایجاد کند.

شقاق مقعدی (Anal Fissure): ترک یا بریدگی کوچک در پوشش داخلی کانال مقعد که معمولاً با درد شدید، سوزش و خونریزی همراه است.

۲.۲ علت‌ها و عوامل خطر

• یبوست مزمن و فشار هنگام دفع
• رژیم غذایی کم فیبر و کم آب
• عدم تحرک و سبک زندگی کم‌فعالیت
• عوامل ژنتیکی و سابقه خانوادگی
• چاقی، بارداری و افزایش فشار داخل شکمی

۲.۳ علائم

۲.۴ تشخیص

ارزیابی بالینی توسط پزشک متخصص گوارش یا جراحی عمومی، و در صورت نیاز استفاده از آنوسکوپی یا سیگموئیدوسکوپی.

فصل ۳: مدیریت و درمان غیرجراحی

۳.۱ تغییر سبک زندگی و رژیم غذایی

مطالعات علمی نشان داده‌اند که افزایش مصرف فیبر، آب کافی و ورزش منظم می‌تواند فشار داخل روده را کاهش دهد و از یبوست جلوگیری کند.

• مصرف روزانه ۲۵ تا ۳۵ گرم فیبر
• نوشیدن ۸-۱۰ لیوان آب در روز
• ورزش سبک مانند پیاده‌روی روزانه

منبع علمی: PMC5730401

۳.۲ درمان حمایتی و مراقبت خانگی

• حمام سیتز (Sitz Bath) ۱۰-۱۵ دقیقه، ۲-۳ بار در روز
• بهداشت ناحیه مقعد و خشک کردن دقیق
• پرهیز از زور زدن هنگام دفع

۳.۳ داروهای موضعی

• کرم‌های ضد التهاب و شل‌کننده عضله: نیتروگلیسرین، Nifedipine یا Diltiazem
• مسکن‌های خفیف برای کنترل درد کوتاه‌مدت

منبع علمی: Cochrane CD003431

۳.۴ محدودیت‌ها

• مناسب برای مراحل ابتدایی یا متوسط بیماری
• احتمال عود بالاتر از جراحی
• نیاز به نظارت پزشکی و مراجعه در صورت بدتر شدن علائم